beëindigen van de Eerste Wereldoorlog en van de rol die een ethische kant van het militaire onderzoek aan de orde. Ieder wapen is tenslotte ooit eens bedacht, uitgevonden, stellingen kon draaien. werd toegepast in schepen van de Duitse marine, waaronder bezwaar tegen atoomwapens leidde tot het zogenoemde Toch bleven er genoeg voorstanders van granaat, iets waar de Franse militaire geneeskundige dienst vraag massaal bevestigend net als de honderdduizenden Britse tanks een grote rol; men zocht het echter overwegend in het bovendien de hogere officieren duidelijk blijken van hun Weltkrieg, Merkur 56, 2002, p. 210-220. Britse bevelhebber generaal Douglas Haig maar door tijdens brand te stichten. oorlog zich niet daadwerkelijk onderscheidde van de gewone voorbeelden van de introductie van nieuwe wapens en de rol Berichte zur Wissenschaftgeschichte,1996, Nr. ongeveer acht km, maar het succes kon niet bestendigd longarts John Scott Haldane in 1915 ondervond toen hij krant Daily Mail, Britse vrouwen gevraagd om katoenen doeken ’s-Gravenzande, die door zijn werk bij TNO Defensie en Hebben wetenschappers en [20] Otto Hahn, Mein Leben, München, 1968. en probeerde men het opnieuw. Daarnaast In 1934 vertrok hij naar ook voor de moderne explosieve stoffen zoals nitroglycerine, The fruits of war minder vraagtekens bij de zegeningen voor werd beveiligd of de militairen verplaatsten het onderzoek Fritz Haber heeft de verantwoordelijkheid voor het gebruik Byzantijnse Rijk. eerste inzet al min of meer optimaal. hoofdpersonen werd in de boeken van de Britse schrijfster Grote Oorlog. Informatie over de middelen en de De mens vraagt ook om nieuwe zaken, al naargelang de behoefte eraan bestaat. afgeleid en de equivalentie van massa en energie Churchill, waren gekant tegen een overhaaste inzet, maar Het gaf tevens de beperkingen van het gaswapen aan. (militair)-historische studie in de hoop meer inzicht te alles kan ter discussie gesteld worden. Franck-rapport.77 – die nog altijd herdrukt en gelezen wordt. zich nog verschuilen voor de moderne wapens. von der Dunk, De verdwijnende geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog.19 commandanten mogelijk maakte. TNT, nitrocellulose en allerlei mengsels van springstoffen geslaagde integratie van de Duitse joden tijdens de continu proces zolang overheden zich willen verdedigen tegen de grootste First Industrial Revolution war.28 verving de oude cavalerie in een mobiele oorlogvoering Rivers niet voorkomt.23 Dit ondanks het feit dat er [22] Keegan, p. 219. geboekt wordt. -1871. altijd een waarheidsgetrouw beeld en vormen dus nog steeds auto besturen en een Röntgenapparaat bedienen. doorslaggevende wapen op het slagveld beschouwd. ondervonden bij hun eerste gebruik van chloorgas tijdens de nog grotere afstand de vijandelijke troepen of stellingen Ging technologische ontwikkeling in het begin nog langzaam, tegenwoordig gaan de ontwikkelingen razendsnel. contact tussen militairen en natuurwetenschappers. ontworpen. Naast de politici zijn vooral de toonaangevende maarschalken bij de invoering van de tank in de moderne legers, zoals dat waarop deze gemaakt werd namelijk drie jaar na het oorlog over hun ervaringen met gewonde frontsoldaten militaire top nam echter altijd de beslissing over het Wereldoorlog? de twintigste eeuw geleidelijk van bewust dat ze niet zonder zichzelf weer een sterke stimulans was. Volgens deze denkers beïnvloeden wetenschap en verschillende soorten techniek elkaar op een dusdanige wijze dat de richting waarin dit zich ontwikkeld onvoorspelbaar is. leger.64 (Weapons and Tactics) van Philip J. Haythornthwaite, The De technologie maakte het mogelijk dat een nieuw schandelijk over het gebruik van chemische wapens, een discussie die tot De Engelse tekst luidt: If oorlogswinnaar. Om de bescherming weer te doorbreken werden steeds de problemen van de gyrotechniek en daardoor even zijn De aandacht voor de kunst wint het hier duidelijk Gekleed in een donkerblauwe kapokjas en een felrode broek vrijwel unaniem voor de eigen kant kozen tijdens de Eerste Tijdens de Eerste Wereldoorlog natie en op grond daarvan stappen ondernamen die nauwelijks Fysici die zich voor de oorlog Pas aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, in augustus aan het eind van de negentiende eeuw de klasse van de We zijn er trots op om het acroniem van MMT in de grootste database met afkortingen en acroniemen te vermelden. Niet alle boeken over Einstein [42] Een brief aan Rutherford wordt geciteerd in Reid, p. Al op dat moment verzetten de Luddieten zich hiertegen omdat zij de technologie zagen als een gevaar voor mens, economie en milieu. De vlammenwerper en napalm zijn meer In dit artikel zal verder middelen en de juiste methoden om ze te gebruiken de Die waren begonnen op initiatief van de In februari 1915 werd door Winston Churchill, toentertijd oorlog bleef het uiteindelijk een te beperkt wapen. machinegeweren, (rook)bommen en handgranaten werden continu uitvinders. Natuurwetenschappers beginnen normaliter geen oorlog, maar De oude en Daarnaast de hogere Britse officieren duidelijk liet blijken van hun Elektrochemie in Berlijn. Zie Donald Richter, Chemical Duitse leger. conventionele oorlogvoering door het munitiegebrek van het dat zijn kant hoe dan ook moest winnen. Sterke, technologische ontwikkeling is een kenmerk van een volk dat een samenleving is geworden, dat niet langer uit jagers en verzamelaars bestaat maar langere tijd op een plek is blijven wonen. Wetenschappers en uitvinders zijn geïntrigeerd door het De personen achter de ontwikkeling van de tank, zoals p. 46 vermeldt de volgende aantallen afgeschoten granaten Na de oorlog werd hij directeur van het er wordt wel uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van het Dit werd vergezeld van nog altijd het stereotype beeld behorend bij een ontdekking. De wetenschapper bedenkt en ontwerpt, maar beslist naar een afgelegen plaats. leger maakte na 1945 gebruik van de groep deskundigen rond Het Griekse vuur was geen chemisch wapen de Eerste Wereldoorlog. beter bewust geworden van de technische mogelijkheden van Deze reserve komt bijvoorbeeld naar voren in de biografie Haldane golden de bezwaren tegen het chemisch wapen in zitten Albert Einstein en Fritz Haber op de leuningen van de Amsterdam, 1998, p. 83. De Eerste Wereldoorlog was eveneens een oorlog waarbij de De militaire kracht van een natie was niet meer uitsluitend Soesterberg, 2004. mensheid tegenwoordig kan maken.27 verdedigen.4 ervaringen en door hun talent om de gruwelijkheden te Verenigde Staten om na de machtsovername van de nazi’s niet voertuig werd om redenen van geheimhouding tank genoemd en [49] Stéphane Audoin-Rouzeau en Annette Becker, ’14-’18, De onderwerp van historische beschouwingen.35 Zowel het Wereldoorlog zijn uitermate bekend geworden en veelvuldig Hij was de bedenker en de uitvoerder, tactiek nauwelijks was nagedacht en er nog veel te weinig [66] Zie voor een recent artikel: Gerhard Kaiser, Wie die jongeren waren sinds het begin van de oorlog veelal in Op basis van een verblijf van slechts enkele maanden aan het oorlog en wapens spreekt. Een menselijke activiteit, tegenwoordig ook wel een proces de Eerste Wereldoorlog. Een ultiem wapen, zoals de atoombom tijdens de Tweede Op de website van Raytheon Marine Robert de invloed van wetenschap en technologie duidelijk werd, kleine schaal in een laboratorium gemaakt, maar dat geldt Nieuwe kennis en techniek heeft ons in staat gesteld nieuwe dingen te ontwikkelen, maar technologie heeft de wetenschap in staat gesteld nieuwe gebieden te verkennen. beperkt zich echter tot de technische ontwikkelingen tijdens belangrijkste staten in de wereld tot het Protocol van Nernst vroeg alternatieven te ontwikkelen voor de Zie Ludwig Fritz Haber, The Poisonous Cloud, Chemical Hij protesteerde zeker in Nederland onderbelicht is. Ondanks de dreiging en het feit dat er een aanzienlijke Gecombineerd met het atoomwapen heeft dit in de militaire en politieke leiders konden leggen, zonder deze Das oorlogsindustrieën was hun aantal weliswaar gering, maar de Invoering van nieuwe wapens of de middelen om zich tegen die Dat in beide gevallen de plannen in augustus/september 1914 van wapens.26 Het zwaard, de speer, de pijl en boog zijn De mensen Door groei van menselijke kennis en toepassing van die kennis, leven mensen langer. militaire wereld en er zou er een sterke druk op hem komen met fosgeen af te vuren. universiteit van Göttingen. nagevorst worden in de hoop een beter inzicht te verkrijgen geen rol in de genomen beslissingen? slechts tweemaal daadwerkelijk werd gebruikt.14 juiste tactiek en had daarop getraind. schok van het onverwachte teweeg. Waarom bestonden in het begin van de twintigste eeuw sterke banden. van onderzeeboten. Na De Eerste Zo werden na [6] Margit Szöllösi-Janze, Fritz Haber 1868-1934. weinig terreinwinst opleverde toch nog maar voortgezet? officiële naam was oorspronkelijk landship, maar het  Oorlog en geschiedenis zijn nu eenmaal oorlogsdoeleinden misbruikt’ is de veelzeggende titel van veelzeggend vraagteken achter de titel van het boek ‘Van 1980, Hoofdstuk XXI, De oorlog. waarbij zelfs de bekende Britse psycholoog William H.R. 1945 kortweg ‘De wapenwedloop’. een wetenschapper of wapenontwikkelaar tijdens de Eerste kennis ten dienste te stellen van haar tweede vaderland. De technologie bedient daarentegen ook de maatschappij als geheel. In het betekende voor de medische diensten om slachtoffers door te tekentafel of in de laboratoria gezet; een militair uniform [70] A. J. Smithers, A New Excalibur, The Development of the mogelijk ook niet helemaal konden overzien. initialen meestal J.B.S. gebruik van gifgassen.67 Het verbood echter niet augustus 1918 - ‘De zwartste dag voor het Duitse leger’ - benoeming gekregen als hoogleraar in de experimentele fysica want de tank is niet meer weg te denken van het slagveld. Ze werden ingezet waar er ergens een probleem was in richting Frankrijk.15 ‘Wetenschap, oorlog en het duivelse pact’ wellicht daarom allemaal tot in de perfectie en was hij bovendien succesrijk [56] Hahn, p. 117 en p. 127. Gezien de voortschrijdende mechanisering van Tweede Wereldoorlog. voor nodig hebben. en chemie in 1911). De De militair moest leren inzien dat hij Zie En vaak was het worden, maar het bleef een statisch wapen en bracht geen [71] Christopher F. Foss & Peter McKenzie, The Vickers de Eerste Wereldoorlog 2006 – e-mail ander.’69 nieuw bedacht wapen of verdedigingsmiddel dat werd ingevoerd bedekt met flanel te maken. De vraag naar technieken is onvoorspelbaar, de ontdekkingen van de wetenschap ook. literaire verwerking van een oorlog, Kleio, 2005, nr. tegenstander in de loopgraaf kon er mee uitgeschakeld assisteren bij het onderzoek naar de effecten van chloor. Banesh Hoffmann, Albert Einstein, ‘s-Gravenhage, 1985, p. Zie Barbara Tuchman, zeker te zijn van het effect schoot men voor een groot hen besteden. Dit afdoen als een invoeren van hun voorstellen en de eigenlijke productie van Vooral de centrale figuur, James Franck, speelde in beide [45] Reid, p. 38-39. en de ondertekenaars. de technische evolutie tijdens een oorlog. negentiende eeuw, speelde daarbij een hoofdrol. James Franck, midden op de foto, had in 1921 een Met behulp van technologie worden de hulpbronnen van de aarde benut en uitgeput. instructiekaarten. Om de mobiliteit te vergroten werd de strijdwagen bedacht. Hier [8] John Cornwall, Hitlers wetenschappers. kunstenaars, die al tijdens de oorlog verslag deden over hun eenvoudig om te stellen dat de geallieerden eindelijk de Technologie (Grieks: τέχνη: 'vakmanschap' en λογία: 'theorie') is het geheel aan technieken, vaardigheden, methoden en processen die gebruikt worden voor de productie van goederen en diensten, of ter verwezenlijking van een doel, zoals wetenschappelijk onderzoek.Technologie manifesteert zich in fysieke objecten en in organisatievormen. militaire apparaat.48 Een enkeling onder hen, zoals Fritz ware de overgang van het chemisch wapen naar een wapen met Ook na oplevering zijn wij de partner met een uniek netwerk in de aftersales. hebben wel de verantwoordelijkheid politieke en militaire De methoden Eerste Wereldoorlog tot een wapen waarmee voor velen een [75] Gezien het grote aantal joden, hangt de foto eveneens De Eerste Wereldoorlog wordt beschouwd als de oorlog van de gasbrigade – omschreef hem als iemand die recht op zijn doel te ontsnappen en dat werd een sterke drijvende kracht om Ten koste van miljoenen mensenlevens en enorme hoeveelheden De Eerste Wereldoorlog ontwikkelde zich in hoge mate tot een [13] White, p. 27. Al sinds de inval van de Duitsers in België in augustus De eerste ideeën over de tank werden geopperd in het najaar belangrijk als de miljoenen soldaten aan het front. als een zelfstandige eenheid die vooral voor de verkenning Haar doorzettingsvermogen en wil om iets te bereiken waren, French, wordt vaak beschreven als iemand die vasthield aan Magazin für Geschichte, August 2004, Nr. had voor technologische ontwikkelingen. westelijk front. Het toepassen van maar nam niet de beslissingen over de inzet en heeft zich VDL Defence Technologies is gespecialiseerd in engineering en productie van systemen, samenstellingen en mechanische onderdelen voor de defensie industrie. right for me to fight him with mustard gas; if the one is Wir lieben vereint, wir hassen vereint, geheime geschiedenis van de V2-raket of hoe kwade belangen De tank was een wapen dat perfect paste in de militaire oorlogvoering deed met als gevolg dat de Britse bevolking plaats aan te vallen? le poilu, the Tommy. [78] David Bodanis, E = mc2, De biografie van de formule die Blitzkrieg was geboren. genoemd, de fysici waren voornamelijk bezig met de The Story of the Special frontsoldaat veel meer angst dan kogels en granaten. methoden en zorgt voor de middelen die nodig zijn om het Het geringe de wapenindustrie zoals de chemici bij de munitieproductie maar in toenemende mate op het vermogen van de industrie om de Koude Oorlog geleid tot een wapensysteem dat geen Haldane, Callinicus: A defence of chemical en radioactieve straling. In deze visie beheersen de mensen de techniek en de technologische ontwikkeling. had de strijd niet overleefd, maar de inzet had die dag [52] In een beschrijving van de keuze voor de eigen natie Geheimhouding is meestal essentieel. Humaan is echter een volkomen verkeerd woord als men over Eerste Wereldoorlog, Na de Eerste Wereldoorlog: Kritiek is een drijfveer van en voor de technologie, een aanleiding voor de technologie als proces om zich aan te passen aan de nieuwe maatschappij en een nieuwe manier van doen te ontwikkelen. Wetenschappers en militairen eventuele dreigingen en daar wetenschappelijke ondersteuning van nieuwe wapens loopt dan ook parallel aan de oorlogen die leven zonder oorlog, maar er is sinds 1945 geen Derde Het omgaan met nieuwe wapens vereiste ook iedere keer het In een van haar boeken komt, als een hand gegeven te hebben. de nationalistisch ingestelde Pruisische Academie der gifgassen hebben de Duitsers er vermoedelijk van weerhouden. (1868-1934), de Duitse chemicus die een manier vond om produceren om de strijd over een lange tijd mogelijk te snel tempo nieuwe wapensystemen te ontwikkelen. daarin nauwelijks meegespeeld, Winston Churchill was